Wat zijn Swaps?

Hoe werken swaps?

Een swap is een financieel contract tussen twee partijen en is een overeenkomst waarin de kosten voor financiële transacties tijdens een afgesproken periode vast staan. Het voordeel hiervan is dat beide partijen tijdens de contractduur weten waar ze aan toe zijn en minder risico hebben door variabelen. Dit financiële instrument kan gebruikt worden om winst te maken door financiële verplichtingen tussen twee partijen vast te leggen en voor het ruilen van verschillende soorten cashflows. Denk in dat laatste geval bijvoorbeeld aan rentetarieven of bewegingen in valuta waarde. Het doel van swaps is het beheren van risico’s en het optimaliseren van cashflows. Er zijn verschillende soorten swaps, zoals renteswaps, aandelenswaps, grondstoffenswaps, equity swaps en valuta swaps.


Welke verschillende soorten Swaps zijn er

Er zijn verschillende soorten swaps waarvan iedere soort zijn eigen specifieke eigenschappen heeft. Swaps kunnen in de financiële wereld worden gebruikt voor het maken van contractuele afspraken tussen twee partijen en voor het beheren van risico’s.

Hieronder worden enkele van de meest voorkomende swaps uitgelegd:

  • Renteswap: De renteswap ook wel bekend als “interest rate swap” is een van de meest gebruikte swaps en valt onder de rentederivaten. Een renteswap is een overeenkomst die betrekking heeft tot het uitwisselen van rentebetalingen, dit is een overeenkomst tussen twee partijen en is vastgelegd in een contract. In het contract van de renteswap staat het bedrag en de periode van uitwisseling vermeld. Bij een renteswap gaat het er dus om dat een variabele rente voor een bepaalde periode wordt vastgelegd om risico’s te verminderen, stabiliteit in te bouwen of om te profiteren van renteverschillen. Dit kan nuttig zijn voor bedrijven die een lening met variabele rente hebben afgesloten en zich willen beschermen tegen mogelijke rentestijgingen.
  • Valutaswap (Currency swaps): Dit is het type swap dat gebruikt wordt als overeenkomst waarbij twee partijen gedurende een bepaalde periode valuta´s uitwisselen en later weer terug ruilen tegen een vooraf afgesproken vastgelegde wisselkoers. Het hoofddoel van een valutaswap is de blootstelling aan risico verminderen bij valuta´s, om toegang te krijgen tot vreemde valuta of om te profiteren van verschillen in rentetarieven tussen verschillende landen.
  • Krediet default swap (CDS): Krediet default swap, of in het Engels ook wel bekend als “Credit Default Swap” afgekort CDS. Dit type swap wordt gebruikt om risico, en in dit geval kredietrisico, over te dragen aan een andere partij. Vaak gebeurt dit vanuit een bedrijf of overheid. Bij een CDS wordt er vanuit de ene partij periodieke premies betaald aan de andere partij. De partij die de premies ontvangt heeft vanuit de CDS de verplichting om verlies veroorzaakt door wanbetaling (default) te vergoeden aan de premiebetalende partij. 
  • Grondstoffenswap (Commodity swaps): Dit type swap dient als contract waarbij twee partijen overeenkomen om de prijsverschillen van grondstoffen te voorkomen en deze vast te leggen gedurende een bepaalde periode. Dit is toepasbaar op de verschillende grondstoffen die worden verhandeld op de grondstoffenmarkt, zoals landbouwproducten, gas en olie, metalen, etc. Grondstoffenswaps kunnen beleggers en bedrijven helpen bij het veiligstellen van grondstofprijzen en daardoor hebben ze geen blootstelling aan onverwachtse prijsbewegingen in de markt.
  • Equity swap: Dit type swap dient als contract tussen twee partijen, hierin staan de afspraken die overeengekomen zijn om betalingen uit te wisselen. Deze betalingen zijn gebaseerd op de prestaties van bijvoorbeeld individuele aandelen, een aandelen index of een mandje met verschillende aandelen. Beleggers gebruiken equity swaps vaak om risico’s te beheren, als portefeuille optimalisatie, dividend optimalisatie of om te speculeren op verwachte prijsbewegingen.


Hoe werkt een Swaps

Swaps vallen onder de groep derivaten en is een contract tussen twee partijen waarin beschreven staat het recht te hebben om binnen een bepaalde tijdsperiode, een bepaalde cashflow of andere financiële variabelen met elkaar uit te wisselen. Over het algemeen worden swaps veel gebruikt door hedgefondsen, banken en andere financiële instellingen.

Bij swaps werkt het proces als volgt: voordat er een swapovereenkomst wordt gesloten worden de financiële verplichtingen, die moeten worden voldaan, in kaart gebracht. Daarna worden door beide partijen de voorwaarden van de swapovereenkomst bepaald. In deze voorwaarden staan verschillende factoren vermeld, zoals de looptijd, de frequentie van betalingen en de grote van bedragen die worden uitgewisseld. Nadat de voorwaarden van de swap zijn overeengekomen en worden aangegaan, worden de betalingen tussen beide partijen uitgevoerd aan de hand van de opgestelde voorwaarden gedurende de looptijd van de swap. Hieronder staan de belangrijkste basis begrippen van swaps uitgelegd:

  • Overeenkomst: Bij swaps zijn er twee partijen nodig om een overeenkomst te bereiken, deze overeenkomst heet een swapovereenkomst. In deze overeenkomst zijn de voorwaarden, tijdsduur (ook wel looptijd genoemd), de regelmatigheid van betalingen, het betrekkende onderliggende activa en koersen/prijzen vastgelegd. 
  • Contractuele voorwaarden: De contractuele voorwaarden zijn de basis van een swap en daarom belangrijk om goed te begrijpen. Hierin staat de looptijd, de onderliggende activa, betalingsfrequentie en andere belangrijke gegevens in weergegeven.
  • Uitwisseling van betalingen (Cashflow): In het swap contract staat een looptijd vermeld, hierin staan ook de momenten en hoeveelheid van betaling vastgelegd tussen beide partijen, vaak gebeurt dit periodiek. De manier van betaling is afhankelijk van het soort swap, dit kunnen betalingen zijn die gebaseerd zijn op rentebetalingen, aandelendividenden, valutakoersen, etc.
  • Netto-settlement: De term Netto-settlement is een vorm van betaling die vaak wordt uitgevoerd in plaats van een daadwerkelijke betaling. Een netto-settlement houdt in dat beide partijen aan het einde van de afgesproken betalingsperiode alleen het verschil tussen de betalingen betalen. Dit is dus het bedrag dat er overblijft als beide partijen de bedragen die ze normaal gesproken naar elkaar zouden moeten overmaken van elkaar aftrekken. Het voordeel hiervan is dat het de administratieve verplichtingen en liquiditeitsrisico voor beide partijen minimaliseert, het gevolg is minder grote financiële transacties. 
  • Risico-overdracht: Swaps maken het mogelijk om risico’s over te dragen van de ene naar de andere partij. Dit is bijvoorbeeld mogelijk bij een renteswap. Hier heeft één van de partijen het risico van een variabele rente weg genomen en een vaste rentebetaling afgesproken. Op deze manier heeft het bedrijf dat gebruik maakt van de vaste rente minder risico dan de tegenpartij, die te maken heeft met de variabele rente. Beide partijen hebben door het gebruik van swaps de mogelijkheid om de blootstelling aan renterisico’s naar behoefte aan te passen. 
  • Swap-terminatie: Als de swap het einde van de looptijd bereikt wordt de laatste betaling voldaan, hiermee is de swap beëindigd. Bij het beëindigen van de swap worden alle verplichting afgehandeld en voldaan door beide partijen, deze gebeurtenis heet swap-terminatie.

Swaps zijn complexe financiële instrumenten en vallen onder de categorie derivaten. Swaps worden over het algemeen gebruikt door verschillende soorten beleggers, maar vooral door professionele handelaren en institutionele beleggers.

 

Wat is het doel van Swaps

Het doel van swaps hangt samen met de beleggingsmogelijkheden en voordelen die swaps kunnen bieden. Een swap is een financieel instrument die beleggers de mogelijkheid geven om risico’s te beheren en contractuele afspraken te maken aan de hand van specifieke behoeften. De meest voorkomende doelen en daarmee mogelijkheden van swaps zijn bescherming tegen renterisico´s of om te profiteren van renteverschillen en specifieke marktcondities. Hieronder worden enkele belangrijke doelen en mogelijkheden uitgelegd die swaps mogelijk maken:

  • Risicobeheer: Vaak worden swaps gebruikt voor risicobeheer en dan met name het afdekken of verminderen van risico’s die kunnen ontstaan door verschillende factoren. De belangrijkste risico factoren zijn renteverandering, prijsbewegingen, kredietrisico’s en schommeling in valutaprijzen. Het gebruik van swaps maakt het mogelijk om de risico’s over te dragen aan een andere partij, een partij die bereid is de risico’s op zich te nemen en daarmee kan speculeren op een voor hen positieve uitkomst. Swaps kunnen dus voor een win-win situatie zorgen door de ene partij in risicovermindering te stellen en de andere partij te laten profiteren door speculatie.
  • Rentestromen aanpassen: Een doel bij het gebruik van swaps is de mogelijkheid om rentestromen aan te passen. Een van de mogelijkheden hiervoor is het gebruik van renteswaps, wat de betrokken partijen in staat stelt om variabele rentebetalingen om te zetten in vaste rentebetalingen. Uiteraard is dit ook de andere kant op mogelijk van vast- naar variabel. Dit geeft gebruikers de mogelijkheid om renterisco’s te beheren of om aan specifieke financieringsbehoefte te voldoen.
  • Valutaconversie: Valutaconversie is een mogelijkheid en doel waarvoor beleggers swaps kunnen gebruiken. Om valutaconversie mogelijk te maken is er de valutaswap, met deze swaps kunnen valuta’s worden uitgewisseld. Het voordeel van dit type swap is de mogelijkheid tot het verminderen van valutarisico’s en de toegang tot een grote variatie aan vreemde valuta. Beleggers of bedrijven hebben de mogelijkheid om de ene voor de andere valuta uit te wisselen waarbij de wisselkoers vooraf bepaald is. Hierdoor kunnen beleggers en bedrijven profiteren van meer stabiliteit en zekerheid. 
  • Dividendoptimalisatie: Het gebruik van equity swaps maakt het mogelijk om het doel dividend optimalisatie toe te passen. Bij dividendoptimalisatie wordt er geprofiteerd van verwachte prijsbewegingen en is het mogelijk dividend inkomsten te optimaliseren. Bij het aangaan van een equity swap worden betalingen uitgewisseld aan de hand van prestaties die uit individuele aandelen of een aandelenindex komen. Equity swaps maken het mogelijk om te profiteren zonder daadwerkelijk de onderliggende activa te bezitten, zoals aandelen.
  • Aanpassen aan specifieke behoeften: Swaps zijn aan te passen aan specifieke behoeften die partijen kunnen hebben. Het gebruik van swaps kunnen flexibiliteit bieden bij het opmaken van een overeenkomst, zo is het mogelijk om de gewenste looptijd, betalingsvoorwaarden, onderliggende activa en andere parameters aan te passen naar de wensen van de gebruiker. Doordat swaps deze eigenschappen hebben worden ze gezien als een veelzijdig instrument in de financiële wereld.

De meest voorkomende risico's bij Swaps

Het gebruik van swaps nemen specifieke risico´s met zich mee, zoals kredietrisico, liquiditeitsrisico, tegenpartijrisico, valutarisico en marktrisico´s. Als gebruiker is het aan te raden om goed op de hoogte van de risico´s te zijn. Hieronder hebben we er enkele risico´s uitgelicht:

  • Kredietrisico: Kredietrisico staat voor het risico dat mogelijk kan ontstaan als een van de partijen niet kan voldoen aan de betalingsverplichtingen die afgesproken zijn in de swapovereenkomst. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de tegenpartij en is een belangrijk te overwegen onderdeel van een swapcontract. Mocht dit in de praktijk voorkomen zijn er enkele gevolgen denkbaar, zoals verlies van betaling, risico van wanbetaling, vertrouwensverlies en liquiditeitsproblemen.
  • Liquiditeitsrisico: Aan het gebruik van swaps is er altijd een liquiditeitsrisico verbonden. Bij liquiditeitsrisico bestaat het gevaar dat het verhandelen van swaps lastig kan zijn en daarmee ook het mogelijk tot het vroegtijdig beëindigen van een contract. Hierdoor is het mogelijk dat de swap mogelijk niet verhandeld kan worden voor de prijs die de handelaar in gedachten heeft. In een situatie waarbij de marktcondities veranderen of een partij afhankelijk is van en gebaat is bij een snelle verkoop, zou dit negatieve gevolgen kunnen hebben. 
  • Tegenpartijrisico: Bij het verhandelen van swaps is er altijd één ding zeker en dat is dat er altijd een tegenpartij is. Dit zorgt dus voor een stukje afhankelijkheid waarmee risico verbonden is, oftewel tegenpartijrisico. Dit risico kan mogelijk verkleind worden door het kredietrisico van de tegenpartij de beoordelen en dit mee te nemen in de overweging bij het aangaan van een swap. Bekijk altijd of de tegenpartij betrouwbaar is, financieel gezond en een goede reputatie heeft. Dit neemt niet volledig het risico weg maar minimaliseert het. In sommige situaties kan het mogelijk zijn om gebruik te maken van garanties of kredietderivaten, zoals krediet default swaps (CDS), dit beperkt het tegenpartijrisico.
  • Marktrisico: Bij het gebruik van swaps is er een marktrisico verbonden, dit zijn bewegingen veroorzaakt door veranderingen in marktcondities. Bij grote veranderingen is het mogelijk dat er grote schommelingen (volatiliteit) in de markt plaatsvindt. De schommelingen kunnen invloed hebben op bijvoorbeeld rentetarieven, valutakoersen, activaprijzen, indexen of individuele aandelen. 
  • Valutarisico: Swaps kunnen helpen bij het beheren van valutarisico. Als bedrijven zaken doen over de grens is het mogelijk dat ze te maken krijgen met buitenlandse valuta. Hierdoor is er blootstelling aan wisselkoersschommelingen en heeft het bedrijf de mogelijkheid om een valutaswap te gebruiken om risico’s te verminderen.

Het gebruik van een goed financieel plan, risicomanagement, educatie en op de hoogte zijn van marktcondities helpt het beheren van risico’s.


Belangrijke aspecten bij de handel in Swaps

Naast het begrijpen van de werking en welke doelen swaps kunnen dienen, zijn er nog enkele andere belangrijke aspecten waar beleggers rekening mee kunnen houden:

  • Liquiditeit: De liquiditeit van swaps kan variëren, afhankelijk van het type swap en de marktcondities. Een lage liquiditeit zorgt er meestal voor dat het verhandelen van swaps lastiger kan zijn. Daarnaast heeft een lage liquiditeit meestal tot gevolg dat de spread groter wordt en het duurder is swaps te verhandelen.

  • Regulering: Regulering bij swaps zorgt voor bescherming en duidelijkheid voor de gebruikers en financiële markten. De meeste regulering bij swaps is vooral van toepassing voor institutionele beleggers. De regulering van swaps hebben verschillende doelen zoals risicobeperking, bescherming van de marktintegriteit, stabiliteit in het financiële systeem, bescherming van verschillende soorten beleggers en transparantie bieden.

  • Marktanalyse en onderzoek: Het doen van een goede marktanalyse en onderzoek helpt beleggers bij het maken van weloverwogen keuzes. Marktanalyse en onderzoek doen, zoals analyse van de onderliggende activa, technische analyse op de marktcondities, fundamentele analyse op het gebied van nieuws en andere fundamentele factoren. Al deze factoren kunnen invloed hebben op verschillende financiële instrumenten waaronder swaps.


Voor- en nadelen van Swaps

Het gebruik van swaps brengt net als andere financiële instrumenten voor- en nadelen met zich mee. Hieronder zijn enkele van de belangrijkste en veelvoorkomende voor- en nadelen op een rijtje gezet:

Voordelen van Swaps:

  • Risicobeheer: Eén van de voordelen die het gebruik van swaps heeft is de mogelijkheid tot het beheren van specifieke risico’s, zoals valutarisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Swaps zijn effectieve financiële instrumenten, ze helpen deze ongewenste risico’s te verminderen en bieden de mogelijkheid om hier van te profiteren.
  • Aanpassing van cashflows: Beleggers hebben het voordeel bij het gebruik van swaps om hun cashflow aan te passen. Zo is het mogelijk om variabele cashflow om te zetten naar een vaste cashflow of andersom. Dit geeft beleggers de mogelijkheid om te voldoen aan de specifieke behoeften die ze hebben voor hun financiële doelen en strategieën. 
  • Diversificatie: Swaps bieden beleggers de mogelijkheid voor diversificatie van de beleggingsportefeuille. Het is mogelijk om met swaps blootstelling te krijgen aan verschillende activaklassen. Deze activaklassen zijn valuta’s, aandelenindexen, rentes, etc.
  • Flexibiliteit: Het gebruik van swaps kunnen flexibiliteit geven doordat ze kunnen worden aangepast naar de behoefte van beide partijen. Zo is het mogelijk bij swaps om de betalingsvoorwaarden, looptijd van de swap, onderliggende activa en andere verschillende parameters aan te passen.

Nadelen van Swaps:

  • Tegenpartijrisico: Een van de nadelen van swaps is dat er altijd een tegenpartij is, waar de factor afhankelijkheid bij hoort. Dit risico heet tegenpartij risico, het is dus mogelijk dat de tegenpartij niet aan zijn verplichtingen kan voldoen en dit kan nadelige gevolgen hebben voor de andere betrokken partij. Het is mogelijk om hier maatregelen tegen te nemen, door bijvoorbeeld het kredietrisico van de tegenpartij te beoordelen en maatregelen te nemen.
  • Liquiditeitsrisico: Minder verhandelede en gangbare swaps, zeker de swaps die niet op beurzen worden verhandeld, kunnen zorgen voor liquiditeitsrisico. Een lage liquiditeit kan nadelige gevolgen hebben, leiden tot beperkte handelsmogelijkheden en hogere kosten met zich meebrengen.
  • Complexiteit: Bij het gebruik van swaps is het belangrijk om goed op de hoogte te zijn van de werking van verschillende soorten swaps, de voor- en nadelen, de mogelijkheden en de doelen. Swaps vallen namelijk onder de complexere financiële instrumenten, een goed begrip verminderd risico’s en mogelijke verliezen.
  • Regulering: Regulering kan zowel een voor- als nadeel zijn. Een nadeel van regulering zijn de wettelijke vereisten en rapportageverplichtingen die swaps met zich kunnen meebrengen. De regelgeving correct naleven kan tot administratieve lasten zorgen en beleggers beperkingen opleggen.


Swaps samengevat

swaps kunnen worden gebruikt voor het beheren en verminderen van risico’s, het optimaliseren van cashflow, anticiperen op veranderende marktcondities en liquiditeit vergroten. Ze bieden verschillende soorten beleggers de flexibiliteit om hun financiële blootstelling te beheren en aan te passen aan de hand van hun behoeftes, doelstellingen en strategieën.