Vermogensbelasting berekenen gaat in drie stappen. Je telt eerst je bezittingen op en trekt je schulden eraf. Daarna haal je de vrijstelling eraf. Over het rendement dat de Belastingdienst aanneemt betaal je 36 procent.
Klinkt simpel, en toch gaat het vaak mis. De fiscus rekent namelijk met twee verschillende percentages en met je verdeling op 1 januari. Hieronder reken ik het volledig voor, met voorbeelden per vermogen. Alle cijfers gelden per 13 oktober 2026.
Hoe reken je box 3 stap voor stap uit?
Volg deze vier stappen en je komt op hetzelfde bedrag uit als de Belastingdienst:
- Tel je spaargeld, beleggingen, crypto en tweede woning op per 1 januari
- Trek je schulden eraf, voor zover ze boven de drempel uitkomen
- Bereken je aangenomen rendement: 1,28 procent over banktegoeden en 6,00 procent over de rest
- Neem het deel boven je vrijstelling en reken daar 36 procent over
De vrijstelling is in 2026 59.357 euro per persoon en 118.714 euro met een fiscale partner. Liever direct het antwoord, gebruik dan de box 3 calculator.
Waarom tel je de vrijstelling er niet gewoon vanaf?
Omdat de Belastingdienst eerst je rendement berekent over je volledige vermogen. Pas daarna past hij een verhouding toe. Je betaalt over het deel van je rendement dat hoort bij het vermogen boven de vrijstelling.
Dat scheelt in de uitkomst. Haal je de vrijstelling er vooraf af, dan reken je jezelf vaak te arm of te rijk, zeker bij een mix van sparen en beleggen.
Wat betaal je bij 100.000 euro?
Neem 40.000 euro spaargeld en 60.000 euro belegd, zonder fiscale partner. Je rendement is 512 euro plus 3.600 euro, samen 4.112 euro.
Je grondslag van 100.000 euro ligt 40.643 euro boven je vrijstelling. Dat is 40,6 procent van je vermogen. Over datzelfde deel van je rendement reken je 36 procent, en dat komt uit op 602 euro.
Zet je diezelfde ton volledig op een spaarrekening, dan zakt de aanslag naar ongeveer 187 euro. Beleg je alles, dan loopt hij op naar 878 euro. Datzelfde bedrag, drie heel verschillende aanslagen.
Hoe werkt het met een fiscale partner?
Dan verdubbelt je vrijstelling naar 118.714 euro. Bij 100.000 euro samen betaal je dus niets.
Je mag de grondslag ook vrij verdelen over beide aangiftes. Dat heeft geen effect op het box 3 bedrag zelf, maar wel op toeslagen en op andere regelingen die naar je inkomen kijken.
Wat betaal je bij 250.000 of 500.000 euro?
Hoe hoger je vermogen, hoe dichter je aanslag bij het volle percentage komt. Bij 250.000 euro met dezelfde verdeling van 40 procent sparen en 60 procent beleggen betaal je ongeveer 2.822 euro.
Bij 500.000 euro loopt dat op naar ongeveer 6.523 euro. De vrijstelling weegt dan nog maar licht mee, want hij vormt een steeds kleiner deel van je totaal.
Reken het zelf na met jouw verdeling. Een paar procentpunten verschuiven tussen sparen en beleggen verandert de uitkomst flink.
Wat als je werkelijke rendement lager is?
Dan geldt de tegenbewijsregeling. De Hoge Raad oordeelde dat de Belastingdienst van je echte rendement moet uitgaan wanneer dat lager uitvalt dan het forfait.
Vanaf belastingjaar 2025 geef je dat door in je aangifte inkomstenbelasting. Over de jaren 2017 tot en met 2024 loopt een apart formulier. Je betaalt daarmee nooit meer dan via het forfait, want de Belastingdienst gebruikt altijd de voordeligste berekening.
Let op wat telt als werkelijk rendement. Ongerealiseerde koerswinst telt in deze regeling wel mee, anders dan in het stelsel vanaf 2028.
Wat verandert er aan de berekening in 2027 en 2028?
In 2027 blijft de methode gelijk, maar de bedragen verschuiven. Het voorstel van 29 september zet de vrijstelling op 30.846 euro per persoon en het percentage voor overige bezittingen op 7,87 procent. Dat bedrag staat nog niet vast.
Vanaf 2028 vervalt deze rekensom helemaal. Dan tel je je echte rente, je dividend en je gerealiseerde koerswinst op. Daar haal je 1.000 euro heffingsvrij resultaat vanaf en over de rest betaal je 36 procent. Alle details staan op box 3 in 2028.
Welke bedragen heb je nodig om te rekenen?
Je saldo op alle betaal en spaarrekeningen per 1 januari. De waarde van je beleggingsrekening op diezelfde dag. Je crypto, je tweede woning tegen de WOZ waarde en eventuele uitgeleende bedragen.
Je broker en je bank sturen die opgave zelf. Veel ervan staat ook al vooringevuld in je aangifte. Controleer het wel, want een ontbrekende rekening leidt vaak tot een correctie achteraf.
Wil je weten waar jouw grens ligt, kijk dan op hoeveel spaargeld je belastingvrij mag hebben. Zoek je het volledige overzicht per jaar, dan staat dat op vermogensbelasting en box 3.
Wil je verder kijken dan de aanslag?
Belasting is één post in je plan. Je inleg, je horizon en je kosten doen op lange termijn meer. Hoe dat uitpakt zie je in de rente op rente calculator.
In mijn gratis live webinar zet ik die onderdelen in de juiste volgorde. Deelnemen kost niets en er is beperkt plek.
Veelgestelde vragen over vermogensbelasting berekenen
Hoe bereken je box 3 in 2026?
Tel je bezittingen op per 1 januari, trek je schulden eraf, reken 1,28 procent over spaargeld en 6,00 procent over beleggingen, en betaal 36 procent over het deel boven 59.357 euro.
Over welke datum rekent de Belastingdienst?
Over 1 januari van het belastingjaar. Alleen die peildatum telt.
Hoeveel box 3 betaal ik over 100.000 euro?
Bij 40.000 euro sparen en 60.000 euro beleggen ongeveer 602 euro. Volledig sparen zakt naar ongeveer 187 euro, volledig beleggen stijgt naar ongeveer 878 euro.
Telt mijn hypotheek mee als schuld?
De hypotheek op je eigen woning niet, die valt in box 1. Andere schulden tellen wel mee boven de drempel.
Wat is de tegenbewijsregeling?
Een regeling waarmee je je werkelijke rendement doorgeeft wanneer dat lager uitvalt dan het forfait. Je betaalt dan het laagste van de twee.
Werkt deze berekening ook voor 2027?
De methode blijft gelijk, maar de bedragen veranderen waarschijnlijk. Het kabinet laat uiterlijk 2 november weten wat er aan het voorstel verandert.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 13 oktober 2026 · Auteur: Nick van Belzen, oprichter en enige auteur van Investing Nomads. Nick belegt sinds 2012 en trade sinds 2018. Investing Nomads is gevestigd in Groningen, KvK 92777708. Meer over Nick en onze werkwijze.
Bronnen en peildata: rekenregels, forfaitaire percentages en de tegenbewijsregeling van de Belastingdienst. Het voorstel voor 2027 uit de Kamerbrief van 29 september 2026 en de kabinetsbrief van 9 oktober 2026. De rekenvoorbeelden zijn door Investing Nomads zelf doorgerekend en afgerond op hele euro's. Gecontroleerd op 13 oktober 2026.
Investing Nomads is een educatief platform. Nick van Belzen is geen financieel adviseur en beschikt niet over een vergunning van de AFM. Dit artikel vormt geen persoonlijk financieel, fiscaal of beleggingsadvies en de uitkomsten zijn een indicatie. Fout gevonden? Mail info@investingnomads.nl, dan passen we het aan.
